Τι είναι η κοιλιοκάκη;
Πρόκειται για μια «αυτοάνοση» ασθένεια. Όταν ένα άτομο πάσχει από κοιλιοκάκη, το ανοσοποιητικό του σύστημα αντιδρά σε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται «γλουτένη». Αυτή η αντίδραση προκαλεί βλάβη στο λεπτό έντερο.
Εξαιτίας αυτού, αφ’ ενός ο οργανισμός δεν μπορεί να απορροφήσει τα θρεπτικά συστατικά από τα τρόφιμα και αφ’ ετέρου εμφανίζονται συμπτώματα που θα δούμε παρακάτω.
Τα άτομα που πάσχουν από κοιλιοκάκη εμφανίζουν συμπτώματα όταν καταναλώνουν τροφές που περιέχουν γλουτένη. Η γλουτένη βρίσκεται στο σιτάρι, τη σίκαλη, το κριθάρι και (μερικές φορές) τη βρώμη. Περιέχεται σε τρόφιμα όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά, η πίτσα και τα δημητριακά. Περιέχεται επίσης σε πολλά άλλα τρόφιμα (π.χ. σάλτσες, dressings,, σχεδόν όλες τις επεξεργασμένες τροφές). Η κοιλιοκάκη μπορεί να προσβάλλει τόσο παιδιά όσο και ενήλικες.
Ποια είναι τα συμπτώματα της κοιλιοκάκης;
Η κοιλιοκάκη μπορεί να προκαλέσει και να εκδηλωθεί με διαφορετικά συμπτώματα στον κάθε πάσχοντα. Μερικοί άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα και ανακαλύπτουν ότι έχουν την ασθένεια μόνο όταν υποβάλλονται σε εξετάσεις για άλλους λόγους ή όταν μπει διάγνωση κοιλιοκάκης σε συγγενικά πρόσωπα και γίνει διερεύνηση εξαιτίας αυτού.
Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, συνήθως περιλαμβάνουν:
- Πόνο στην κοιλιά
- Διάρροια
- Χαμηλά επίπεδα σιδήρου/φερριτίνης και αναίμια τα οποία μπορούν να προκαλέσουν κόπωση, αδυναμία ή ευερεθιστότητα
- Ελαιώδεις/λιπαρές κενώσεις
- Απώλεια βάρους
- Αίσθημα φουσκώματος ή συνεχούς πληρότητας
- Μειωμένη όρεξη
- Ναυτία ή έμετος
- Αέρια
- Δερματικά εξανθήματα
- Οστεοπενία/οστεοπώρωση
- Πονοκέφαλος
- Αργή ανάπτυξη στα παιδιά
Τι πρέπει να κάνω αν πιστεύω ότι το παιδί μου μπορεί να έχει κοιλιοκάκη;
Η κοιλιοκάκη μπορεί να εμφανιστεί σε παιδιά οποιασδήποτε ηλικίας. Το παιδί σας πρέπει να επισκεφτεί γιατρό εάν:
- Έχει διάρροια που διαρκεί εβδομάδες
- Έχει δυσκοιλιότητα ή κοιλιακή διάταση που δεν υποχωρεί
- Έχει προβλήματα ανάπτυξης
- Είναι έφηβος και έχει καθυστερήσει να μπει στην εφηβεία.
Επίσης, μιλήστε με τον γιατρό αν οι πρώτου βαθμού συγγενείς του παιδιού έχουν κοιλιοκάκη. Μπορεί να χρειαστεί να κάνουν εξετάσεις ακόμα και αν δεν έχουν συμπτώματα.
Υπάρχει εξέταση για την κοιλιοκάκη;
Ναι. Οι γιατροί συνήθως χρησιμοποιούν 2 εξετάσεις για να διαγνώσουν την κοιλιοκάκη. Εάν είναι δυνατόν, και οι δύο εξετάσεις πρέπει να γίνουν πριν σταματήσετε να τρώτε τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη:
- Εξέταση αίματος – Το πρώτο βήμα είναι μια εξέταση αίματος για τον έλεγχο των των αντισωμάτων έναντι ιστικής τρανσγλουταμινάσης ή «anti-TTG IgA». Αυτή είναι η κύρια εξέταση αίματος που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της κοιλιοκάκης. Όταν ένα άτομο με κοιλιοκάκη τρώει γλουτένη, το σώμα του παράγει αντισώματα anti-TTG IgA.
- Βιοψία – Εάν η εξέταση αίματος υποδηλώνει κοιλιοκάκη, το επόμενο βήμα είναι μια «βιοψία». Για τη βιοψία, ο γαστρεντερολόγος διενεργεί γαστροσκόπηση. Οι βιοψίες λαμβάνονται από το λεπτό έντερο (βολβός και 2η μοίρα 12δακτύλου). Στη συνέχεια, ο ιστός εξετάζεται στο μικροσκόπιο για να διαπιστωθεί εάν η κατανάλωση γλουτένης έχει προκαλέσει βλάβη στο βλεννογόνο του εντέρου.
Εάν υποβάλλεστε σε εξετάσεις για κοιλιοκάκη, μην αφαιρέσετε τη γλουτένη από τη διατροφή σας μέχρι να ολοκληρωθούν οι εξετάσεις. Η διατροφή χωρίς γλουτένη μειώνει την ακρίβεια των αποτελεσμάτων των εξετάσεων. Εάν ακολουθείτε ήδη διατροφή χωρίς γλουτένη, ο γιατρός σας μπορεί να κάνει διαφορετικές εξετάσεις για να διαπιστώσει εάν είναι πιθανό να έχετε κοιλιοκάκη.
Εάν αυτές οι εξετάσεις δείξουν ότι έχετε κοιλιοκάκη, ο γιατρός σας μπορεί να κάνει και άλλες εξετάσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να χρειαστεί να κάνετε εξετάσεις αίματος για να ελέγξετε εάν έχετε επαρκή ποσότητα ορισμένων θρεπτικών συστατικών. Αυτό συμβαίνει επειδή η κοιλιοκάκη μπορεί να να έχει ως αποτέλεσμα την δυσαπορρόφηση αυτών των θρεπτικών συστατικών από τον οργανισμό σας.
Πώς αντιμετωπίζεται η κοιλιοκάκη;
Η μόνη θεραπεία για την κοιλιοκάκη είναι να σταματήσετε εντελώς την κατανάλωση γλουτένης. Αυτό ονομάζεται «δίαιτα χωρίς γλουτένη». Μην προσπαθήσετε να σταματήσετε να καταναλώνετε γλουτένη μόνοι σας. Συνεργαστείτε με τον γαστρεντερολόγο για να καταλάβετε πώς να αλλάξετε τη διατροφή σας.
Ο γαστρεντερολόγος σας μπορεί να σας βοηθήσει να παραμείνετε υγιείς, λαμβάνοντας παράλληλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεστε. Μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να μάθετε πώς να διαβάζετε και να κατανοείτε τις ετικέτες των τροφίμων.
Για μια δίαιτα χωρίς γλουτένη, πρέπει να αποφύγετε τη σίκαλη, το σιτάρι, το κριθάρι και ίσως τη βρώμη. Αυτά τα συστατικά εμφανίζονται σε πολλά κοινά τρόφιμα, όπως:
- Ψωμί, ζυμαρικά, αρτοσκευάσματα και δημητριακά
- Πολλές σάλτσες, αλείμματα και καρυκεύματα
- Μπύρες
Μερικά άτομα με κοιλιοκάκη έχουν επίσης «δυσανεξία στη λακτόζη». Εάν ο γιατρός σας πιστεύει ότι έχετε αυτό το πρόβλημα, μπορεί να σας συστήσει να αποφύγετε το γάλα και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα για κάποιο διάστημα. Αυτά τα τρόφιμα μπορεί να είναι δύσκολο να αφομοιωθούν από τον οργανισμό σας. Ίσως μπορέσετε να αρχίσετε να τρώτε ξανά αυτά τα τρόφιμα αφού ο βλεννογόνος του εντέρου έιχε την ευκαιρία να επουλωθεί.
-
Στα τρόφιμα που δεν περιέχουν γλουτένη (και είναι ασφαλή για κατανάλωση) περιλαμβάνονται:
-
Ρύζι, καλαμπόκι, πατάτες, φαγόπυρο και σόγια
-
Φρούτα και λαχανικά
-
Αλεύρια, ζυμαρικά και άλλα προϊόντα που παρασκευάζονται από αυτά τα συστατικά και φέρουν την ένδειξη «χωρίς γλουτένη»
-
Κρασί και «αποσταγμένα» αλκοολούχα ποτά, όπως ρούμι, τεκίλα, βότκα
Ο γαστρεντερολόγος σας και επικουρικά ο διαιτολόγος σας μπορεί να σας δώσει έναν πιο λεπτομερή κατάλογο με τα τρόφιμα που είναι ασφαλή και τα τρόφιμα που πρέπει να αποφεύγετε. Ο γιατρός σας μπορεί επίσης να σας συνταγογραφήσει βιταμίνες για να αναπληρώσετε τα θρεπτικά συστατικά που δεν λαμβάνετε από τα τρόφιμα.
Πώς θα είναι η ζωή μου;
Οι περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται πολύ καλύτερα μέσα σε 2 εβδομάδες από την έναρξη μιας δίαιτας χωρίς γλουτένη, αλλά μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο. Εάν έχετε κοιλιοκάκη, πρέπει να αποφεύγετε τη γλουτένη για το υπόλοιπο της ζωής σας. Χρειάζεται προσοχή και στα ίχνη γλουτένης που ενδεχομένων να υπάρχουν σε κάποια τρόφιμα. Ο γαστρεντερολόγος σας θα σας προτείνει να κάνετε μια εξέταση αίματος τουλάχιστον μία φορά το χρόνο. Αυτό γίνεται για να δει πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός σας σε μια δίαιτα χωρίς γλουτένη. Το πιο δύσκολο μέρος της κοιλιοκάκης είναι να συνηθίσετε τη νέα διατροφή.
Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν πολλά τρόφιμα χωρίς γλουτένη, καθώς και πόροι για άτομα με κοιλιοκάκη (επίδομα). Μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να λάβετε υποστήριξη από άλλα άτομα που ζουν με κοιλιοκάκη.
